تغذیه سالم در دوران بارداری

اهمیت  رژیم غذایی در دوران بارداری  بر هیچکس پوشیده نیست، به طوری که تاثیر رژیم غذایی مادر باردار بر سلامت جنین چه در دوران جنین و چه پس از زایمان و حتی پس از کودکی و دوران بلوغ ادامه دارد. رژیم غذایی سالم و تغذیه مناسب در دوران بارداری تضمین دهنده شروعی خوب برای نوزاد شما پس از زایمان است. بهترین رژیم غذایی در بارداری رژیم غذایی متعادل است که مواد غذایی مختلف نظیر کربوهیدرات ها، پروتئین، چربی های سالم، ویتامین و املاح را برای مادر باردار و نوزاد تامین کند.
رژیم غذایی مناسب دوران بارداری دقیقا همان مواد مغذی ای را دارد که ی رژیم غذایی  معمولی باید داشته باشد، اما تفاوت در میزان مواد غذایی مختلف است که در دوران بارداری نیاز به مواد غذایی مختلف بیشتر میشود. اگر شما عادت های غذایی سالمی داشته باشید رعایت رژیم غذایی سالم در بارداری برای شما مشکل نخواهد بود.

رژیم غذایی متعادل

انجمن بارداری آمریکا  توصیه میکند که زنان باردار در حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری بیشتر از نیازشان در حالت عادی باید غذا مصرف کنند، از رژیم های کاهش وزن و لاغری و همینطور پرخوری در دوران بارداری خودداری کنید. این باور قدیمی که باید در دوران بارداری به اندازه دو نفر غذا بخورید یک جمله اشتباه است، واقعیت این است که شما باید متعادل غذا بخورید.
برای دریافت رژیم غذایی مناسب در دوران بارداری و تنظیم انرژی دریافتی روزانه حتما با متخصص تغذیه و رژیم درمانی مشورت کنید.

کربوهیدرات پیچیده

تا جایی که برای شما امکان دارد از کربوهیدرات های پیچیده استفاده کنید، کروهیدرات های پیچیده را میتوانید در غلات کامل، سبزیجات و حبوبات پیدا کنید.
تا میتوانید از کربوهیدرات های پیچیده استفاده کنید و از انواع کربوهیدرات های ساده دوری کنید، برخی از کربوهیدرات های ساده ای که باید از مصرف آنها تا حد امکان خودداری کنید در زیر آمده است:

  • نان سفید مثل باگت ها
  • کلوچه ها
  • چیپس
  • شیرینیجات
  • قند و شکر&n
توضیحات برای عکس ثبت نشده

پروتئین

انجمن بارداری آمریکا توصیه میکند که مادر باردار روزانه بین ۷۵ تا ۱۰۰ گرم پروتئین مصرف کنید، 

میوه و سبزیجات

سبزیجات دارای مقدار زیادی از مقادیر زیر میباشد:

  • ویتامین A و ویتامین C
  • بتا کاروتن
  • فیبر
  • ویتامین E
  • ریبو فلاوین
  • فولیک اسید
  • ویتامین های گروه B
  • کلسیم
  • مواد معدنی کمیاب &n
توضیحات برای عکس ثبت نشده
غلات و حبوبات

غلات کامل و حبوبات مثل نخود فرنگی، لوبیا و سایر کربوهیدرات های پیچیده مثل میوه ها و سبزیجات نشاسته ای بخشی از رژیم غذایی سالم  هستند. غلات کامل ویتامین های گروه ب و برخی املاح کمیاب مثل روی، سلنیم و منیزیوم را برای بدن تامین میکند.
غلات و حبوبات سرشار از ویتامین های گروه ب نیز هستند از جمله تیامین (ویتامین B۱)، ریبوفلاوین (ویتامین B۲)، فولات و نیاسین.
جنین در حال رشد شما به این مواد برای تکامل اجزای بدن نیاز دارد، مصرف فولات کافی در رژیم غذایی بارداری با کاهش خطر تولد نوزاد با نقص لوله عصبی ارتباط مستقیم دارد. این مواد غذایی انرژی مورد نیاز برای رشد و تکامل جنین و اعضای بدن جنین را تامین میکند.

فیبر

روزانه ۲۵ تا ۳۰ گرم فیبر را برای جلوگیری از یبوست در دوران بارداری مصرف کنید. شا میتوانید این مقدار فیبر را از غلات کامل، حبوبات، سبزیجات و میوه ها تامین کنید، محصولات تصفیه شده که فیبر آنها از آنها جدا شده باشد برای شما و کودکتان چندان مناسب نیستند.

آهن

شما باید در  رژیم غذایی روزانه خود از غذاهای غنی از آهن استفاده کنید، از آنجا که بسیاری از خانم های باردار به اندازه کافی از غذاهای غنی از آهن استفاده نمیکنند استفاده از مکمل آهن در آنها ضروری است، البته توجه داشته باشید که مصرف مکمل ها در دوران بارداری فقط باید با نظر پزشک و یا متخصص تغذیه صورت پذیرد.
جذب آهن از منابع گیاهی بسیار کم صورت میگیرد و یکی از علت هایی که نیاز روزانه مادران باردار به آهن تامین نمیشود همین مورد است، در صورتی که سابقه کم خونی آهن را داشته اید و یا مستعد کم خونی فقر آهن هستید حتما پزشک خود را مطلع کنید و در صورت نیاز از مکمل آهن استفاده کنید، غذاهای غنی از آهن عبارتند از:

  • گوشت قرمز
  • اعما و احشاء (جگر، دل، قلوه)
  • اسفناج
  • عدس
  • غلات غنی شده
توضیحات برای عکس ثبت نشده

چربی

غذاهای پرچرب ناسالم مثل غذاهای سرخ شده، چربی های اشباع و غذاهای فراوری شده حاوی اسید های چرب ترانس را باید در  تغذیه  در دوران بارداری محدود کنید، با وجود اینکه نباید از چربی زیاد در رژیم غذایی بارداری استفاده شود اما نمیتوان چربی ها را به طور کامل از رژیم غذایی حذف کرد و حذف کامل چربی ها از رژیم غذایی میتواند خطرناک باشد.

برخی از منابع اسید چرب های ضروری بدن شامل موارد زیر میشوند:

  • گردو
  • آووکادو
  • تخمه کدو و آفتابگردان
  • بذر کتان
  • زیتون و روغن زیتون
  • ماهی های پرچ

استفاده از مواد غذایی گفته شده در تغذیه دوران بارداری میتواند چربی های مفید برای بدن و رشد و تکامل مغز جنین شما را فراهم کند.

مایعات

مایعات بخش مهمی از یک رژیم غذایی بارداری سالم را تشکیل میدهند، شما باید در طول روز حداقل ۸ لیوان آب مصرف کنید.
مایعات و بخصوص آب میتواند بروز یبوست و هموروئید را در مادران باردار را کاهش دهد، علاوه بر این افزایش ادرار در مادران باردار با کاهش بروز عفونت های دستگاه تناسلی ارتباط دارد و موجب کاهش عفونت های ادراری در مادران باردار میشود که این عفونت ها میتواند برای جنین خطرناک باشد.

توضیحات برای عکس ثبت نشده

ویتامین های ضروری در دوران بارداری

در صورتی که در طی دوران بارداری از مکمل های مولتی ویتامین و مینرال استفاده میکنید حتما برچسب اطلاعات دارویی آن را بخوانید تا از مصرف بیش از اندازه ویتامین ها پیشگیری کنید، توجه داشته باشید که مصرف بیش از اندازه از انواع ویتامین ها و مینرال ها میتواند به سلامت جنین و مادر آسیب برساند و نباید بیش از اندازه مصرف شوند. بهترین مولتی ویتامین برای مادر باردار نوعی از آن است که انواع ویتامین ها و املاح مختلف مورد نیاز مادر باردار را به اندازه نیاز تامین کنه و نه بیشتر.
همیشه به این نکته توجه کنید که برای مصرف مکمل ها و یا داروهای خارج از نسخه با پزشک و کارشناس تغذیه خود مشورت کنید.

فولیک اسید

فولیک اسید یکی از ویتامین های بسیار مهمی است که در دوران بارداری باید تامین شود، فولیک اسید برای تحریک تولید گلبول های قرمز خون نقش دارد، بعلاوه در تولید انتقال دهنده شیمیایی عصبی هم شرکت میکند و در روند تولید ماده ژنتیک سلولی DNA دخالت دارد. اما مهمترین نقش اسید فولیک در بارداری جلوگیری از تشکیل ناقص لوله عصبی نوزاد است که با عنوان اسپینا بیفیدیا شناخته میشود.
میزان توصیه شده دریافت اسید فولیک روزانه ۴۰۰ میلی گرم از ۳ ماه قبل از بارداری و ۶۰۰ میلی گرم در طی دوران بارداری است که این مقدار اسید فولیک باید از  رژیم غذایی بارداری و مکمل های غذایی تامین شود.
منابع خوب اسید فولیک شامل موارد زیر میشود:

  • سبزیجات برگ سبز پخته شده
  • جگر پخته شده گاو
  • غلات غنی شده
  • آووکادو
  • مارچوبه  &n
توضیحات برای عکس ثبت نشده

پانتوتنیک اسید (ویتامین B۵)

پانتوتنیک اسید یا ویتامین B۵ در بسیاری از فعالیت های متابولیک و تنظیمی بدن نقش دارد، میزان توصیه شده روزانه پانتوتنیک اسید برای هر فرد بین ۴ تا ۷ میلی گرم، ویتامین B۵ در مواد غذایی زیر وجود دارد:

  • گوشت از جمله گوشت گاو و گوشت مرغ
  • سیب زمینی
  • غلات کامل
  • کلم بروکلی
  • زرده تخم مرغ  &n

ریبوفلاوین ( ویتامین B۲)

ریبوفلاوین برای رشد و تکامل جنین ضروری است، میزان توصیه شده روزانه برای مادران باردار ۱.۴ میلی گرم برای زنان باردار و ۱.۶ میلی گرم برای زنان شیرده است، مصرف ویتامین B۲ قبل از بارداری میتواند منبع تامین ویتامین در دوران بارداری باشد، با این حال میتوانید در دوران بارداری از منابع این ویتامین استفاده کنید، ویتامین B۲ را میتوانید در شیر و لبنیات و در مقادیر کمتر در سویا و غلات کامل پیدا کنید.

تیامین (ویتامین B۱)

تیامین یا ویتامین B۱ برای متابولیسم بدن، رشد مغز، سیستم عصبی و قلب بسیار مهم است، در زمان بارداری نیاز بدن به تیامین افزایش پیدا میکند و شما باید میزان صرف تیامین را افزایش دهید، میزان توصیه شده روزانه برای مادران باردار ۱.۴ میلی گرم از ویتامین B۱ است.

ویتامین A

ویتامین A برای رشد مناسب سلول ها و تکامل سلول های چشم، پوست و سلول مورد استفاده قرار میگیرد، علاوه بر این ویتامین A در افزایش قدرت سیستم ایمنی و مقامت بدن در برابر عفونت های مختلف نقش دارد. ویتامین A را میتوانید با مصرف غذاهایی نظیر هویج، کدو و سبزیجات و میوه های نارنج رنگ تامین کنید.
توجه داشته باشید که مصرف زیاد ویتامین A از منابع جانوری مثل جگر در رژیم بارداری ممکن است موجب مسمویت با ویتامین A شود.

توضیحات برای عکس ثبت نشده

پیریدوکسین (ویتامین B۶)

ویتامین B۶ برای متابولیسم بدن و تکامل مغز و سیستم عصبی جنین ضروری است، میزان توصیه شده روزانه برای پیریدوکسین ۱.۹ میلی گرم است که باید از منابع مختلف تامین شود.

ویتامین B۱۲

ویتامین B۱۲ به طور عمده در گوشت و لبنیات دیده میشود و به همین دلیل در افرادی که گیاهخوار هستند و از محصولات جانواری استفاده نمیکنند کمبود این ویتامین دیده میشود، بنابر این اگر شما در رژیم گیاهخواری قرار دارید و یا محدودیت های غذایی دارید باید از مکمل ویتامین B۱۲ استفاده کنید.
مخمر آب جو و غذاهای غنی شده با ویتامین B۱۲ بهترین منبع غذایی برای تامین این ویتامین برای گیاهخواران است.

ویتامین C (آسکوربیک اسید)

بدن انسان ویتامین C را ذخیره نمیکند، بنابر این برای تامین نیاز روزانه بدن باید به طور روزانه از این ویتامین استفاده کنید، میزان توصیه شده روزانه برای مادران باردار ۸۵ میلی گرم در روز است، شما میتوانید با مصرف مرکبات، اضافه کردن آبلیمو به آب مصرفی روزانه خود، و استفاده از میوه ها و سبزیجات تازه مثل فلفل دلمه، توت ها، بروکلی و … نیاز روزانه خود به ویتامین C را تامین کنید.

توضیحات برای عکس ثبت نشده

ویتامین D

زمانی که انسان در معرض نور مستقیم آفتاب قرار میگیرد چربی زیر پوست در طی فعل و انفعالاتی که در بدن صورت میگیرد به ویتامین D تبدیل میشود، ویتامین D در غذاها بیشتر در برخی ماهی ها و جگر یافت میشود، از آنجا که ایرانیان به اندازه کافی در معرض نور مستقیم خورشید قرار میگیرند و این ویتامین برای مادر باردار و رشد جنین ضروری است نیاز است تا از غذاهای غنی از ویتامین D و یا غذاهای غنی شده با ویتامین D در تغذیه دوران بارداری استفاده کنید. 

چه املاحی در بارداری مورد نیاز است؟

کلسیم

همانطور که میدانید کلسیم برای استحکام استخوان ها و دندان مورد استفاده قرار میگیرد. اما چیزی که بسیاری از افراد نمیدانند این مسئله است که کلسیم در عملکرد صحیح قلب و سایر ماهیچه ها نیز نقش مهمی دارد و در لخته شدن خون هم دخالت دارد.
جنین در طی تکامل نیاز زیادی به کلسیم دارد، در بدو تولد نوزاد ۲۵ گرم کلسیم در بدن ذخیره دارد که همگی را از مادر دریافت میکند. مادران باردار روزانه به ۱۰۰۰ میلی گرم کلسیم نیاز دارند که میتوانند این مقدار نیازشان را از شیر، محصولات لبنی و آبمیوه های غنی شده با کلسیم تامین کنند.

توضیحات برای عکس ثبت نشده

ید

ید عنصری حیاطی برای رشد، تکامل و عملکرد صحیح غده تیروئید است و در تنظیم سوخت و ساز بدن نقش مهمی دارد. میزان توصیه شده روزانه ید برای مادر باردار ۲۲۰ میکروگرم است که میتوانید از مواد غذایی زیر این میزان ید را تامین کنید:

  • آب آشامیدنی فلوئورید دار
  • نمک ید دار
  • تخم مرغ
  • شیر
  • مخمر آب جو

آهن

آهن یکی از عناصر مهم در بدن است که نقش های بسیاری را ایفا میکند، آهن بخصوص در زنان بسیار مهم است و بیشتر خانم ها به میزان کافی دریافت آهن از طریق رژیم غذایی ندارند و دچار کم خونی فقر آهن هستند. کم خونی فقر آهن شایع ترین کم خونی در دنیاست که میتوان با  رژیم غذایی مناسب از آن پیشگیری و با مصرف مکمل آهن آن را درمان کرد.
بهترین منبع غذایی آهن گوشت قرمز است، علاوه بر این شما میتواند آهن غیر هِم را از طریق مصرف غذاهای گیاهی مثل عدس، اسفناج و لوبیای قرمز دریافت کنید. برای جذب بیشتر آهن موجود در غذا به همراه وعده های غذایی خود از منابع ویتامین C نظیر آب مرکبات یا سبزیجاتی مثل گوجه فرنگی و فلفل دلمه استفاده کنید.

منیزیوم

منیزوم هم یکی از عناصر مهم در ساختار دندان ها و استخوان، تنظیم سطح قند خون سرم و عملکرد مناسب پروتئیین های بدن است. بعلاوه منیزیوم برای رشد و تکامل بافت ها نقش دارد و در کاهش زایمان زودرس هم دخالت دارد.
حد بالای میزان توصیه شده برای مصرف منیزیوم در مادران باردار در حدود ۳۰۰ میلی گرم است، 
بهترین منابع غذایی منیزیوم شامل غذاهای زیر هستند:

  • دانه هایی مثل دانه آفتابگردان و مغز کدو
  • جوانه گندم
  • توفو
  • بادام
  • ماست   &n
توضیحات برای عکس ثبت نشده

کروم

کروم یکی دیگر از عنصر های مهم برای تکامل جنین شماست، شما باید روزانه در حدود ۳۰ گرم کروم دریافت کنید، غذاهایی که دارای میزان چشمگیری از کروم هستند شامل موارد زیر هستند:

  • نان تهیه شده از گندم کامل
  • کره بادام زمینی
  • مارچوبه
  • اسفناج
  • جوانه گندم  &n

مس

مس موجب تحریک رشد سلولی، مو و متابولیسم عمومی بدن میشود، مس در بدن جنین نقش های حیاطی ایفا میکند از جمله اینکه در سیستم گردش خون و سلامت قلب نقش دارد، بعلاوه اینکه در سیستم اسکلتی و عصبی هم نقش مهمی ایفا میکند.
میزان مورد نیاز روزانه بدن برای مس در دوران بارداری ۱ میلی گرم است.

روی

میزان توصیه شده روی در خانم های باردار ۱۱ میلی گرم در روز و در خانم های شیرده ۱۲ میلی گرم در طول روز است، معمولا در مولتی ویتامین های پیش بارداری روی وجود دارد، با این حال میتوانید روی مورد نیاز خود را از منابع غذایی مثل گوشت قرمز، دانه ها، مغز ها و حبوبات تامین کنید.

پتاسیم

پتاسیم یکی از املاحی است که در عملکر سلولی، تعادل آب در بدن، تنظیم فشار خون و عملکرد مناسب عصب و ماهیچه ها نقش دارد، توصیه ای برای دریافت پتاسیم در بزرگسالان وجود ندارد اما اکثر پزشکان به مصرف روزانه ۲۰۰۰ میلی گرم پتاسیم در روز در مادران باردار توصیه میکنند. مولتی ویتامین های پیش بارداری حاوی پتاسیم هستند اما شما میتوانید از غذاهایی که حاوی پتاسیم هستند  استفاده کنید، مواد غذایی زیر به مقدار بسیار زیادی در خود پتاسیم دارند:

  • موز
  • آووکادو
  • پرتقال
  • هندوانه
  • گوجه فرنگی
  • سبزیجات برگ تیره
  • گوشت
  • شیر
  • دانه ها
  • حبوبات
  • کدو
توضیحات برای عکس ثبت نشده

فسفر

فسفر نقش بسیار مهمی در تکامل سیستم گردش خون، عضلات و استخوان ها را دارد، میزان توصیه شده روزانه برای مادران باردار و شیرده ۷۰۰ میلی گرم در طول روز است که با استفاده مناسب از مواد غذایی نظیر ماست، حبوبات، غذاهای دریایی و مغز ها در تغذیه دوران بارداری میتوان این مقدار از فسفر را تامین کرد.

مکمل های دوران بارداری

مصرف مولتی ویتامین ها در دوران پیش از بارداری به اطمینان از تامین نیاز های اساسی مادران باردار کمک میکند، با این حال مصرف غذاها، میوه ها و سبزیجات تازه حاوی ویتامین ها و املاح موجب تامین بیشتر نیاز های مادر و جنین میشود.

توجه داشته باشید که به طور خودسرانه از مصرف انواع دارو ها و مکمل های غذایی بخصوص در دوران بارداری جدا پرهیز نمایید.

توضیحات برای عکس ثبت نشده